İMÜ Felsefe Bölümü’nde 15.06.2025 tarihinde Sacide Demir, “Fahrettin Razi’nin Tanım Teorisi ve Felsefî Temelleri" başlıklı doktora tezini Prof. Dr. Mehmet Özturan (İMÜ, Danışman), Prof. Dr. Eşref Altaş (MÜ), Prof. Dr. Ferruh Özpilavcı (MÜ), Prof. Dr. M. Zahit Tiryaki (İMÜ), Dr. Öğr. Üyesi Elmin Aliyev (İMÜ)'den oluşan jüri önünde savunarak Doktor ünvanını almaya hak kazanmıştır.
Sacide Demir tezinde İslam düşünce tarihinde Meşşâî gelenekten devralınan mantık ilminin formelleştirilerek nasıl yeniden inşa edildiğini tanım teorisi üzerinden ele almaktadır. Bu bağlamda Demir, Fahreddin er-Râzî’nin tanım teorisini, onun kendine özgü epistemolojik ve ontolojik kabulleri üzerinden analiz ederek, mantığın “Meşşâî arka planından” nasıl arındırıldığını ortaya koymaktır. Bu doğrultuda çalışma, Râzî’nin İbn Sînâcı nefis ve bilgi teorisine getirdiği eleştirileri, mahiyet tasavvurunu ve kategorilerin en üst cinsler olduğu fikrini reddedişini kapsamaktadır. Tezin temel iddiası, Râzî’nin mantığı formelleştirip içeriksizleştirerek, onu farklı ontolojik sistemlere tatbik edilebilir genel-geçer bir yöntem (alet) haline getirdiğidir. Araştırma sürecinde, klasik tasavvuratın mebâdi‘ ve makâsıd ayrımı gözetilerek, Râzî’nin zatîlik, cins-fasıl ayrımı ve “tam tanım”ın imkânı hakkındaki eleştirel yaklaşımı mercek altına alınmıştır. Müellifin el-Metâlibü’l-Âliye’sinin yeni keşfedilen mantık cildi başta olmak üzere, Mebâhis, Mülahhas ve Şerhu’l-İşârât gibi temel eserleri üzerinden yürütülen bu çalışma; Râzî’nin tanım teorisini “tasavvurların bedâheti” ve “tanımların tasdik oluşu” gibi özgün neticelere ulaştıran fikrî zemini bilimsel bir tutarlılıkla izah etmektedir.
Dr. Sacide Demir’i tebrik eder, akademik hayatında başarılarının devamını dileriz.
GALERİ
